e-sparta.gr - Ο οδηγός της Σπάρτης

Ο περιηγητής του 2^ου μ.Χ. αιώνα Παυσανίας, στα αρχικά κεφάλαια των «Λακωνικών» του, απαριθμεί τη γενεαλογία των αρχαίων Σπαρτιατών. Σύμφωνα λοιπόν με αυτή, πρώτος βασιλιάς ήταν ο Λέλεξ από τον οποίο έλαβαν το όνομά τους οι πρώτοι κάτοικοι του τόπου, οι Λέλεγες. Αυτός είχε δύο γιους, τον Μύλη και τον Πολυκάωνα. Θα τον διαδεχθεί ο Μύλης και αυτόν ο Ευρώτας, ο οποίος διοχέτευσε στη θάλασσα το νερό που λίμναζε στην πεδιάδα της Λακεδαίμονος. Το ποτάμι που έμεινε να ρέει στη μέση της κοιλάδας, αφού έδιωξε τα νερά, πήρε το όνομά του. Τον Ευρώτα, διαδέχθηκε ο Λακεδαίμων, ο οποίος είχε μητέρα την Ταϋγέτη και πατέρα τον Δία και νυμφεύτηκε στη Σπάρτη, κόρη του Ευρώτα, από την οποία απέκτησε ένα γιο, τον Αμύκλα, ιδρυτή των Αμυκλών. Απόγονος αυτών μετά δύο γενεές ήταν ο Τυνδάρεως, που η γυναίκα του Λήδα γέννησε πέντε κόρες και δύο γιους. Τα πιο γνωστά τέκνα του ήταν η Ελένη, η Κλυταιμνήστρα και οι Διόσκουροι. Από αυτά, την Ελένη και τον έναν από τους Διόσκουρους είχε συλλάβει η Λήδα με τον Δία. Τον Τυνδάρεω διαδέχθηκε στο θρόνο ο σύζυγος της Ελένης, Μενέλαος, και αυτόν ο Ορέστης που νυμφεύτηκε την κόρη του Ερμιόνη.

Όταν βασίλευε ο Τισάμενος, γιος του Ορέστη, οι Ηρακλείδες επανήλθαν στην Πελοπόννησο και, σύμφωνα με την παράδοση που μας παραδίδει ο Ηρόδοτος, ο Αριστόδημος οδήγησε τους Δωριείς στη Σπάρτη. Αυτόν διαδέχθηκαν οι δίδυμοι γιοι του, ο Ευρυσθένης και ο Προκλής, οι οποίοι μοιράστηκαν τη βασιλεία, ύστερα από χρησμό της Πυθίας και αποτέλεσαν τους γενάρχες των δύο βασιλικών οίκων της Σπάρτης, των Αγιαδών και των Ευρυποντιδών αντίστοιχα.